Sprint 4 · Datastructuren & foutafhandeling · US2: Exceptions

Als developer, wil ik fouten opvangen op de plek waar ze kunnen ontstaan, zodat mijn programma een duidelijke melding geeft in plaats van te crashen.

Taak 2: Meerdere exceptions tegelijk afvangen

Na T1 nu de volgende stap: niet alles met één except ValueError, maar meerdere exception-types tegelijk afvangen.

Meerdere exceptions tegelijk afvangen

In T1 leerde je exceptions af te vangen. Maar wat als je weet dat meerdere soorten fouten kunnen optreden?

Het probleem: je code kan op verschillende plaatsen fout gaan. KeyError, ValueError — allemaal tegelijk.

config = {"host": "localhost"}
port = config["port"]       # KeyError!
timeout = int("xyz")      # ValueError!

Oplossing 1: Meerdere except-blokken

try:
    port = config["port"]
    timeout_val = int(config["timeout"])
except KeyError:
    print("❌ Sleutel ontbreekt")
    port = 8080
    timeout_val = 30
except ValueError:
    print("❌ Waarde is geen getal")
    timeout_val = 30

Oplossing 2: Beide exceptions in één except

try:
    port = config["port"]
    timeout_val = int(config["timeout"])
except (KeyError, ValueError):
    print("❌ Fout in configuratie")
    port = 8080
    timeout_val = 30

Interactieve demo: twee exception-types, twee reacties

Kies scenario:

Verschil: welke oplossing kiezen?

❌ Oplossing 2 (beide tegelijk)

Goed als je hetzelfde wilt doen voor alle fouten.

✅ Oplossing 1 (aparte except)

Beter als je anders reageert per exception-type.

Vuistregel: Aparte except blokken als je anders moet reageren. Één blok met meerdere types als je hetzelfde doet.

>_ Probeer het voorbeeld

Experimenteer: test meerdere except-blokken en groepering.

# Voorbeeld 1: Aparte except-blokken
print("=== Aparte except-blokken ===")
config = {"host": "localhost", "timeout": "dertig"}

# Standaardwaarden vooraf: dan bestaan ze altijd
port = 8080
timeout = 30

try:
    port = config["port"]          # KeyError: de sleutel bestaat niet
except KeyError:
    print("KeyError: sleutel 'port' ontbreekt — standaardwaarde 8080")

try:
    timeout = int(config["timeout"])   # ValueError: "dertig" is geen getal
except ValueError:
    print("ValueError: timeout is geen getal — standaardwaarde 30")

print(f"Port: {port}, Timeout: {timeout}")

# Voorbeeld 2: Gegroepeerde exceptions
print("\n=== Gegroepeerde exceptions ===")
data = ["10", "invalid", "30"]

for item in data:
    try:
        value = int(item)
        print(f"✓ {item} → {value}")
    except ValueError as e:
        print(f"❌ '{item}' kan niet naar int ({e})")

# Voorbeeld 3: Try/except/else/finally
print("\n=== Try/Except/Else/Finally ===")
try:
    temp = int("25")
except ValueError:
    print("Fout: niet numeriek")
else:
    print(f"✓ Conversie OK: {temp}°C")
finally:
    print("Verwerking compleet")

Klik op de knop om de uitvoer van het voorbeeld te zien.

Opdracht: configuratie veilig laden

Een monitoring-tool leest zijn configuratie uit een dictionary. Niet alle keys bestaan altijd, en waarden kunnen ongeldig zijn. Bestand: config_safe.py

Maak een dictionary server_config met enkele velden (bijv. host, port, timeout).
Probeer minstens twee velden op te halen en te converteren.
Vang KeyError en ValueError af met aparte except-blokken.
Elk fout-type krijgt een ander bericht (wat fout ging).
Zet sensibele defaults in beide gevallen.

Acceptatiecriteria

Twee aparte except-blokken: één voor KeyError, één voor ValueError.
Elk except-blok print een ander bericht.
Defaults worden ingesteld als fout optreedt.
Script crasht nooit, ook niet met onvolledige config.
Finaal worden de waarden geprint (of defaults).

Taak 2: Meerdere exceptions tegelijk afvangen

Meerdere exceptions tegelijk afvangen

Oplossing 1: Meerdere except-blokken

Oplossing 2: Beide exceptions in één except

Interactieve demo: twee exception-types, twee reacties

Verschil: welke oplossing kiezen?

❌ Oplossing 2 (beide tegelijk)

✅ Oplossing 1 (aparte except)

Meerdere exceptions: strategie, logging, en real-world patterns

Het probleem diepgaand

Strategie 1: Aparte except-blokken (ander gedrag per fout)

Strategie 2: Groeperen (als reactie hetzelfde is)

Strategie 3: try/except/else/finally

Praktisch voorbeeld: meerdere fouttypes afvangen

Veelgemaakte fouten

Interactieve demo: aparte vs. gegroepeerd

Opdracht: configuratie veilig laden

Extra — alleen als je klaar bent