Taak 2: Dictionary: sleutel-waarde met [] vs .get()

In taak 1 zag je waarom parallelle lijsten problematisch zijn. Nu leer je de oplossing: een dictionary. Dit is een verzameling van sleutel-waarde paren (key-value).

Je maakt een dictionary met accolades {}. Elke regel is sleutel: waarde:

user = {
    "username": "alice",
    "age": 28,
    "active": True
}

Waarden ophalen — twee manieren

Je kunt op twee manieren een waarde ophalen. De eerste methode [] crasht als de sleutel niet bestaat. De tweede methode .get() geeft None — veiliger!

user["age"]      # 28 ✓
user["country"]
# KeyError!
# Script stopt

user.get("age")        # 28 ✓
user.get("country")
# None — geen crash

Waarden toevoegen en aanpassen

user["email"] = "alice@ex.com"  # toevoegen
user["age"] = 29              # aanpassen
del user["active"]         # verwijderen

Interactieve demo

Waarom dictionaries beter zijn dan parallelle lijsten

In taak 1 zag je het probleem: twee lijsten voor gerelateerde data breken snel. Dictionaries lossen dit op door data bij elkaar te houden onder een duidelijke naam (sleutel).

# Parallelle lijsten (fout):
usernames = ["alice", "bob", "charlie"]
ages = [28, 35, 22]
emails = ["alice@ex.com", "bob@ex.com", "charlie@ex.com"]

# Dictionary (correct):
users = [
    {"username": "alice", "age": 28, "email": "alice@ex.com"},
    {"username": "bob", "age": 35, "email": "bob@ex.com"},
    {"username": "charlie", "age": 22, "email": "charlie@ex.com"},
]

for user in users:
    print(f"{user['username']} ({user['age']}) — {user['email']}")

De twee manieren om waarden op te halen — in diepte

Methode 1: [] — Direct access, crasht bij ontbreken

user = {"username": "alice", "age": 28}

user["username"]   # "alice" ✓
user["age"]       # 28 ✓
user["email"]     # KeyError: 'email' ← CRASH!

Wanneer gebruiken? Alleen als je weet dat de sleutel altijd bestaat. Gebruik dit voor verplichte velden.

Methode 2: .get() — Veilig, geeft None terug

user = {"username": "alice", "age": 28}

user.get("username")            # "alice" ✓
user.get("age")                # 28 ✓
user.get("email")              # None — geen crash
user.get("email", "n/a")    # "n/a" — standaardwaarde

Wanneer gebruiken? Voor optionele velden. Je krijgt altijd een waarde terug.

Praktische voorbeelden

Voorbeeld 1: Gebruikersgegevens met optionele velden

user = {
    "username": "alice",
    "email": "alice@ex.com",
    "bio": "Python developer"  # optioneel
}

# Email is verplicht:
email = user["email"]

# Bio is optioneel:
bio = user.get("bio", "Geen bio")
print(f"{user['username']}: {bio}")

Voorbeeld 2: Configuratiewaarden

config = {
    "host": "localhost",
    "port": 8080,
    "debug": True
}

# Verplichte waarden:
host = config["host"]
port = config["port"]

# Optionele waarden met defaults:
timeout = config.get("timeout", 30)
ssl = config.get("ssl", False)

Veelgemaakte fouten

Fout 1: vergeten dat in-operator voor sleutels werkt

"email" in user        # True als sleutel bestaat
"alice@ex.com" in user  # Checkt alleen sleutels, niet waarden!

Fout 2: .get() in if-statement

# Fout — .get() geeft None terug:
if user.get("bio"):
    print(user["bio"])  # Werkt niet goed

# Beter:
bio = user.get("bio", "Geen bio")
if bio:
    print(bio)

Fout 3: [] gebruiken voor optionele velden

# Crasht als 'phone' niet bestaat:
phone = user["phone"]

# Beter:
phone = user.get("phone", "Onbekend")

Sleutels: strings of getallen

# Sleutels kunnen strings zijn:
sensor = {"temp": 25, "humidity": 60}

# Of getallen:
readings = {0: 25, 1: 60, 2: 1013}
readings[0]  # 25

Interactieve demo